Page 131 - Nil Nidli - Zakoni zdravlja i izlečenja

130 ZAKONI ZDRAVLJA I IZLEČENJA
betes povećava rizik od srčanih oboljenja i panj oboljenja bubrega” usled njihovog dija-
drugih bolesti povezanih sa aterosklerozom kao betesa. 12,13
što je šlog ili gubitak ruke ili noge usled blokade Ove osobe imaju tako slabu funkciju bubre-
krvnih sudova. Dijabetes takođe drastično ga da preživljavaju jedino zahvaljujući presađi-
povećava šanse od infekcija, bubrežne insufici- vanju ili redovnoj dijalizi. Krajnji stupanj obolje -
jencije i oboljenja oka zvanog retinopatija, koja nja bubrega među dijabetičarima se drastično
može da dovede do slepila. Broj ljudi u Americi povećava u Sjedinjenim Državama. Dok se
koji je pogođen dijabetesom je prikazan u tabeli 5.000 novih slučajeva godišnje utvrđivalo
1. 4 početkom 1980-ih, deset godina kasnije cifra se
popela na 18.000 novih slučajeva svake
godine. 14 U stvari, preko 35% svih pacijenata
Tabela 1. Činjenice o dijabetesu u Americi
sa krajnjim stadijumom oboljenja bubrega su
- Približno 16 miliona Amerikanaca ima dijabetes dijabetičari. 15 Žene dijabetičari su takođe
(50% nije svesno). sklonije razvoju raka dojke i materice. 16
- Godišnje se utvrdi oko 625.000 novih slučajeva. Nikakva cena u dolarima ne može da zaseni
- Preko 6% onih 45 do 64 godina starosti i do
20% onih preko 65 ima dijabetes. hiljade ličnih tragedija nastalih usled komp-
- Ukupni troškovi mogu da iznose i 90-130 mili- likacija zbog dijabetesa. U svakom slučaju, u
jardi dolara godišnje. zemljama u kojima troškovi medicinskog lečen-
ja sve više rastu, finansijski uticaj dijabetesa je
zaista značajan. Posredni i neposredni troškovi
Veliki broj problema koji nastaju sa dije- za društvo zbog dijabetesa su procenjeni na
betesom navedeni su u tabeli 2. 5,6,7,8,9 između 90 i 130 milijardi dolara godišnje samo
u Americi. 17
Tabela 2. Posledice dijabetesa
Svi dijabetičari nisu isti
- Očekivana dužina života se skraćuje za 5 do 10 Dijabetičari su često podeljeni u četiri kate-
godina ili više gorije. Od ove četiri kategorije, postoje u stvari
- Uzročnik je 160.000 smrtnih slučajeva svake
godine dva osnovna tipa dijabetesa: od insulina zavis-
- 2 do 12 puta veći rizik od srčanih oboljenja ni dijabetes melitus (insulin-dependent dia-
- 2 do 4 puta veći rizik od šloga betes mellitus, IDDM), često označen kao tip I,
- Uzrok slepila broj 1 kod odraslih, sa 12.000 do i od insulina nezavisni dijabetes melitus (non-
24.000 novih slučajeva godišnje insulin-dependent diabetes mellitus, NIDDM),
- Uzrok polovine svih amputacija stopala i nogu često označen kao tip II. 18 Iako će neki “čistun-
- Preko 60.000 amputacija godišnje kod dija- ci” činiti sve što mogu kako bi koristili izraze
betičara IDDM i NIDDM, u ovom poglavlju ću koristiti
- Svake godine preko 50.000 dijabetičara je bilo ili izraze tip I i tip II. Treći tip dijabetesa se javlja
na dijalizi, ili je imalo presađivanje bubrega (usled
dijabetične nefropatije) u trudnoći i naziva se gestacioni dijabetes meli-
- Uzrok periferne neuropatije tus. Četvrta kategorija dijabetesa uvrštava niz
- Povećani rizik od raka dojke i materice ređih uzroka poremećaja kao što su oni koji
nastaju usled hormonalnih ili drugih poremeća-
ja.
Iako srčana oboljenja predstavljaju vodeći Tip I dijabetes je najteži oblik bolesti.
uzrok smrti među dijabetičarima, 10 ponekada Tipično je da se javlja u detinjstvu (ali se može
efekti slepila i oboljenja bubrega izgledaju javiti u bilo kom dobu) i zbog toga je ranije
strašnije. U toku samo sedam godina od dijag- nazivan “mladalački (juvenilni) dijabetes”.
noze, kod do 50% dece sa dijabetesom se javi- Najčešći uzrok dijabetesa tipa I je razaranje
la dijabetična retinopatija, oboljenje očiju koje ćelija koje proizvode insulin u pankreasu, koje
može da prouzrokuje slepilo. 11 Dijabetičari vrši sopstveni imuni sistem. To se označava kao
redovno moraju da posećuju očnog lekara. “autoimuno razaranje”. Specifični faktori koji
Dijabetično oboljenje oka se može sprečiti, ne pokreću ovaj autoimuni proces su se pokazali
samo preko načina života, već takođe i ranim teško shvatljivim. Iako su neki slučajevi
lečenjem. U svakom slučaju, kod dijabetičara povezani sa virusima ili hemijskim toksinima, i
postoji značajan rizik od razvoja oboljenja dalje je dosta toga nepoznato o započinjanju
bubrega. Svake godine, oko 55.000 Amerika- procesa dijabetesa tipa I. 19 Izgleda da postoji
naca pati od onoga što se naziva “krajnji stu- genetička sklonost ka bolesti, pored sredinskih
faktora koji započinju proces oboljenja. Neka