Page 113 - Nil Nidli - Zakoni zdravlja i izlečenja

112 ZAKONI ZDRAVLJA I IZLEČENJA
je zaista vredno strahopoštovanja. U stvari, matrate ishranu kao celinu, odgovor je ne. To je
Vebster ukazuje da je sama reč “protein” izve- upravo ono što su Harding i Ster utvrdili u svom
dena iz grčkog korena “protos” što znači “prvi”. 6 klasičnom istraživanju 1960-tih. 11 Oni su pos-
Naše razumevanje proteina je poraslo tokom matrali celokupne ishrane tri grupe: Ameri-
godina; sada znamo da su neophodni za tako kance koji su jeli meso, čiste vegetarijance (one
raznovrsne uloge kao što je funkcionisanje koji su izbacili sve životinjske proizvode iz
mišića, proizvodnja hormona i enzima. 7 Štaviše, ishrane), i lakto-ovo vegetarijance (one koji su
naša potreba za proteinima raste tokom naših izbacili sve životinjske proizvode osim mlečnih
godina rastenja, tokom popravljanja tkiva proizvoda i jaja). Istraživači su merili količine
(posle povrede ili operacije na primer) i tokom svake aminokiseline koje je unosila svaka grupa
vežbanja i izgradnje mišića. 8 svojom celokupnom ishranom. Oni su zatim
Znači, tu nema mita u vezi sa značajem upoređivali taj unos sa idealnom ravnotežom
belančevina u našoj ishrani. Međutim, zabuna aminokiselina neophodnih čoveku na osnovu
oko takozvane nadmoćnosti životinjskih izvora dva standarda: (1) standard koji je utvrdila dr
proteina se javlja kada malo podrobnije Rouz (Rose) 1940-ih i 50-ih i koji i dalje koristi
pogledamo prirodu belančevina. Belančevine su Svetska zdravstvena organizacija do današnjeg
složeni molekuli koji su načinjeni od moleku- dana, i (2) ljudsko mleko. Jedina hrana koja je
larnih gradivnih blokova zvanih “aminokiseline”. posebno namenjena da zadovolji sve potrebe
Postoji dvadeset aminokiselina koje ljudsko telo za aminokiselinama kod čoveka je ljudsko
koristi za izgradnju belančevina koje su mu mleko. Iznenađujuće je bilo da su belančevine
neophodne za život i zdravlje. 9 Kod odraslih najboljeg kvaliteta međju tri kompletne ishrane
osoba, osam ovih aminokiselina se nazivaju bile one kod čiste vegetarijanske ishrane.
esencijalne, jer moraju da se unose ishranom. Mešavina aminokiselina u potpunoj vegetarijan-
Imena ovih aminokiselina su izoleucin, leucin, skoj ishrani je najbliže ličila na mešavinu u pre-
lizin, metionin, feninalanin, treonin, triptofan i poruci Rouzove, i ljudskom mleku, kao što je
valin. 10 Ostalih 12 aminokiselina ljudsko telo prikazano u tabeli 1.
može da proizvodi. Ako uporedimo molekule
belančevina sa vozom, aminokiseline su kao Tabela 1. Potpuna vegetarijanska ishrana
pojedinačni vagoni voza. Kao što voz ne može obezbeđuje najbolji kvalitet belančevina
biti izgrađen samo od putničkih vagona ili od
lokomotiva, tako su isto i telu potrebne Vrsta ishrane Procenat variranja od
aminokiseline u odgovarajućim proporcijama standarda Rouzove
kako bi konstruisalo funkcionalne molekule pro- Čisto vegetarijanska 28%
teina. Na ovom mestu, predrasuda o životinj- Ne-vegetarijanska 48%
skim belančevimana počinje da se ispoljava. Procenat variranja od
Očigledno je da su životinje fiziološki sličnije ljudskog mleka
ljudima nego biljke. Prema tome, ne bi trebalo Čisto vegetarijanska 13%
da bude iznenađenje da će pri poređenju mesa Ne-vegetarijanska 22%
jedne životinjske vrste (kao na primer gove-
dine) sa hranom jedne biljne vrste (kao što je
ovsena kaša), mešavina aminokiselina u živo- Poruka ovog klasičnog istraživanja je jed-
tinjskom proizvodu verovatno biti bliža propor- nostavna. Ako posmatrate pojedinačnu namir-
cijama u kojima su one potrebne ljudima. Zbog nicu, životinjski proizvodi imaju prednost u
toga, mnogi su netačno pretpostavljali da je obezbeđivanju kvalitetnih belančevina. Među-
ishrana zasnovana na životinjskim izvorima tim, ako posmatrate celokupnu ishranu onda se
belančevina, kao što je meso, nadmoćnija od čista vegetarijanska ishrana javlja kao nadmoć-
ishrane zasnovane na biljnim proizvodima za na po kvalitetu belančevina. Ne-vegetarijanska
obezbeđivanje odgovarajućih količina esencijal- ishrana se udaljava od oba standarda skoro
nih (neophodnih) aminokiselina u pravim pro- dvostruko u odnosu na čisto vegetarijansku
porcijama. ishranu.

Biljni izvori proteina nasuprot Poređenje proteina u mleku
životinjskim različitih vrsta organizama
To nas vraća na osnovno pitanje: da li živo- Proteinski sadržaj mleka je pokazatelj pro-
tinjski izvori hranljivih materija obezbeđuju bolji teinskih potreba novorođenčeta, bilo da je
“kvalitet” belančevina od biljnih izvora? Ako raz- novorođenče ljudsko ili životinjsko. Ispitajmo